محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

270

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

سقوط اريحا و خروج اسرائيليان را در سال 1447 پيش از ميلاد مىگويد . « 1 » اين ديدگاه را « هامل » و « اور » نيز با وجود پاره‌اى دوگانگىها پذيرفته‌اند ، اين دو بر اين‌اند كه آمدن اسرائيليان به مصر و يورش هيكسوس‌ها در سال 1877 پيش از ميلاد بوده است و خروج اسرائيليان بر پايهء گزارش تورات كه ماندن آنان در مصر را 430 سال گفته ، در سال 1447 پيش از ميلاد و به روزگار آمنحوتپ دوم بوده است . و يورش به فلسطين چهل سال پس از آن بوده و اين درست همان روزگار نامه‌هاى « عمارنه » است ، « 2 » و سليمان نيز 480 سال پس از خروج پدرانش از مصر ، در سال 967 پيش از ميلاد ، ساختن معبد خويش را آغاز كرده است . « 3 » و نزديك به همين ديدگاه است ، ديدگاه « يونگر » كه مىگويد : موسى در سال 1520 پيش از ميلاد و به روزگار تحوتمس اول ( 1538 - 1510 ق . م ) زاده شد و دختر فرعون كه او را رهانيد همان حاتشپ سوت بود ، و آزار اسرائيليان از هنگامى آغاز شد كه ميان حاتشپ سوت و تحوتمس سوم درگيرى و پيكار پيش آمد و به پيروزى و فرمانروايى تحوتمس سوم انجاميد . از اين روى « يونگر » تاريخ خروج اسرائيليان را سال 1441 پيش از ميلاد و به روزگار آمنحوتپ دوم مىداند كه از ديدگاه او فرمانروايىاش در ميانهء سال‌هاى 1450 - 1425 پيش از ميلاد بوده است و فرمانروايى پدرش تحوتمس سوم ، ميانهء سال‌هاى 1482 - 1450 پيش از ميلاد . « 4 » بارى با همهء دلپذيرىهايى كه اين ديدگاه براى كسانى دارد ، به گمان ما پيچيدگىها و دشوارىهاى بسيارى هست كه راه را بر پذيرش آن مىبندد ، اينك پاره‌اى از آنها : 1 . يكى دانستن « عابيرو » ها كه در نامه‌هاى « عمارنه » آمده است با « عبرانى » ها كه در تورات آمده است ، چنان كه پيش‌تر گفته‌ايم ، بسيار دور و دشوار مىنمايد . 2 . از نامه‌هاى « عبد خيبا » ، فرمانرواى اورشليم از سوى فرعون ، برمىآيد كه شهر او دچار يورش بزرگى بوده است . « 5 » از سوى ديگر از تورات برمىآيد كه اورشليم هدف اصلى يوشع

--> ( 1 ) . ويل دورانت ، 1 / 353 ؛ محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 1 / 377 - 390 . ( 2 ) . دربارهء نامه‌ها و رسايل « العمارنه » و روزگار آنها بنگريد به : محمد بيومى مهران ، اختاتون ، اسكندريه ، 1979 م ، 233 - 245 . ( 3 ) . سفر خروج ، 12 : 140 ؛ سفر اول پادشاهان ، 6 : 1 ؛ نيز : Orr , The Problem of the Old Testament , Geneva ، 8091 ، p . 224 - 424 ؛ A . Lods , op - cit , p . 281 . ( 4 ) . M . F . Unger , Unger's Bible Dictionary , 1970 , p . 332 - 333 . ( 5 ) . محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 2 / 826 - 827 ، اختاتون ، 233 ؛ نيز :